Heidens carnaval

In Brabant viert men nu carnaval, een feest waarbij verklede mensen in optochten lopen, met harde muziek, confetti en veel bier. De meesten denken dat carnaval een katholiek volksfeest is, dat net voor de vastentijd van 40 dagen werd gevierd. Maar eigenlijk is dit feest al veel ouder.
Lang voor het christelijke geloof de vastentijd invoerde, werden er al op carnaval lijkende feesten gevierd. De meeste vieringen waren bedoeld om de vruchtbaarheid van het land terug te halen, net als we met het Keltische Imbolc doen. Het leven sluimert in moeder aarde en met roedes, zwepen, maskers en veel muziek probeerde men haar tot leven te wekken. De Romeinse Saturnalia, gewijd aan de landbouwgod Saturnus, zijn waarschijnlijk de bekendste.

Tijdens de Saturnalia lag het hele openbare leven even stil. Kinderen waren vrij van school, veroordelingen werden uitgesteld en het was ten strengste verboden om op deze feestdag(en) een oorlog te starten. Het feest had veel weg van ons hedendaagse carnaval met veel drank, verkleedpartijen en optochten. Een opvallend gebruik was dat iedereen tijdens deze vieringen elkaars gelijke was. De sociale klassen vervielen tijdelijk. Slaven en vrije burgers stonden op gelijke voet en het was traditie voor de meesters om hun slaven te bedienen. Op deze manier konden ze hen bedanken voor hun harde werk en waren de rollen eens per jaar omgedraaid.

De Grieken kenden in deze periode van het jaar de Anthesteria, een Atheens bloemenfestival waarbij zowel de lente als de dood werd gevierd. Men hield het feest ter ere van de god Dionysos, die verbonden was met wijn. Een groot beeld van Dionysos werd op een schip met wielen de stad in gereden, wat symboliseerde dat de god terugkwam uit de onderwereld om de aarde opnieuw vruchtbaar te maken. Een priester verkleed als de god Dionysos met een masker op, voltrok het heilige huwelijk met een van de aan Dionysos gewijde priesteressen als onderdeel van de viering. De eerste twee dagen van het festival vierde men dit huwelijk met optochten, verkleedpartijen en natuurlijk veel wijn. Grieken van alle rangen en standen deden mee aan de feesten en de sociale orde werd voor één dag losgelaten, zoals we eerder ook zagen bij de Romeinse Saturnalia. De derde dag werd een groot feestmaal bereid, dat men geheel offerde aan de geesten van overledenen.

Het hedendaagse carnaval is een gekerstende versie van de oude vieringen. Binnen de antroposofie wordt het een ‘omkeringsritueel’ genoemd, waarbij men voor een paar dagen een andere identiteit aan kan nemen. Rollen worden omgedraaid en de sociale orde valt weg. Als je carnaval viert kun je tijdens het hossen en de polonaise stilstaan bij hoe de aarde onder je ontwaakt en langzaam weer vruchtbaar wordt. Fijne viering!