Jaarwiel

Jaarwiel

Wierook is verbonden met het element lucht en staat daarom traditioneel op het oosten van je altaar. Door kruiden of specerijen te verbranden komt rook vrij: letterlijk een soort zichtbare lucht. Het gebruik van wierook is al eeuwenoud en ondersteunde religieuze en magische handelingen. Lange tijd werd het in tempels gebruikt als reukoffer voor de goden. Iedereen die opgegroeid is met het christelijke geloof en regelmatig naar de kerk ging, zal het zich wel herinneren: de sterke geur van wierook die werd ingezet om de ruimte te zuiveren. Zelf kan ik me die geur zo nog voor de geest halen. Het woord wierook stamt af van het woord ‘wien/widen’ dat heiligen of wijden betekent. Wierook betekent daarom letterlijk gewijde of heilige rook. Door de rook te gebruiken, wijd je als het ware de ruimte in.
Mabon is het tweede oogstfeest, tussen Lammas en Samhain in. Afgelopen week werden de maisvelden achter ons huis leeggehaald en konden we appels uit de tuin plukken. De eerste walnoten beginnen van de boom te vallen. Waar met Lammas vooral de graanoogst centraal stond, is het met Mabon tijd om fruit en noten te oogsten. De overvloed begint op z’n eind te lopen en het is daarom een goede tijd om terug te kijken naar het afgelopen jaar. Welke van je doelen/wensen zijn gelukt? Wat wil je nog meenemen en wat mag je loslaten? Net als de bomen hun bladgroen terugtrekken en daarna hun blaadjes laten vallen, kunnen wij in de herfst hetzelfde doen met onze ervaringen. We slaan de herinneringen, nieuwe vaardigheden en kennis op en laten daarna los wat we niet meer nodig hebben.

Ritueel met Mabon
Regelmatig krijg ik de vraag wat rituelen precies zijn. Op die vraag valt niet één antwoord te geven, er zijn talloze rituelen in alle soorten en maten. In de heksenkrant beschrijf ik meestal een ritueel dat je alleen kunt doen, maar deze keer beschrijf ik de uitwerking van een ritueel dat ik een paar jaar geleden met een groep tijdens Mabon uitvoerde. Je kunt het ritueel natuurlijk ook alleen uitvoeren. We begonnen dit ritueel met het trekken van de cirkel en beëindigden het met het opheffen daarvan.

Benodigdheden: een vuurvaste schaal (of ketel), droge herfstblaadjes, stiften

Ik pak de ketel op die gevuld is met herfstblaadjes en zeg:
“De herfst is in aantocht.
Een tijd van loslaten,
Opslaan van herinneringen,
Opgeven van het oude,
Om ruimte te maken voor wat komen gaat.”

De schaal wordt rondgegeven en iedereen pakt er om de beurt een blaadje uit, tot ieder er in totaal drie heeft.

“Neem een moment om je ogen te sluiten.
Deze blaadjes zijn een restant, dat wat over is. Dit jaar hebben ze de boom van voeding voorzien, licht omgezet in energie. We waarderen hun bijdrage, hun kracht en hun leven. Nu is dat leven teruggestroomd de boom in. Alle herinneringen, alle energie, alle kracht ligt opgeslagen. Dit is het restant. Het is slechts een afdruk van wat het ooit is geweest. De boom weet wanneer het tijd is om los te laten en als we verder durven te kijken dan onze angsten, weten wij dat ook.”

Ieder pakt het eerste blad, houdt het even tussen z’n handen en schrijft er dan iets op wat hij/zij los wil laten. Zo gebeurt dat met alle drie de blaadjes.

Ieder gooit de blaadjes in de ketel en pakt een instrument (drum of ratel). Ik steek een blaadje aan en doe deze terug de ketel in.

We wakkeren de vlammen aan met onze ratels en drums en herhalen ondertussen:
“Brand, brand, brand,
Bladeren vol angst,
Brand, brand, brand,
Bladeren vol zorgen,
Ik laat jullie nu los,
Ik laat jullie nu gaan,
Als ik opsta morgen,
Is het met jullie gedaan/
Kan ik jullie weerstaan/
Kan ik jullie verslaan.”

De laatste regel verandert steeds en als je het ritueel thuis uitvoert, kun je de zin iets aanpassen naar bijvoorbeeld: “Kan ik mijn onzekerheden verslaan”.

Zodra het moment daar is, stopt iedereen met ratelen en kijken we stil hoe de rest van de bladeren wegsmeulen. De as wordt later buiten uitgestrooid, als voeding voor het nieuwe.
Alle oude culturen kennen een god of godin die verbonden is met de zon. De zon is één van de belangrijkste natuurverschijnselen, die zorgt voor licht, warmte en levenskracht om de gewassen te laten rijpen. Zonder zon geen leven. De zonnecyclus is vanaf de oertijd enorm belangrijk voor de mens en het is daarom logisch dat elke cultuur verhalen had over hoe de zon aan de hemel was komen te staan. Veel van deze mythen zijn voortgekomen uit nog oudere verhalen: vandaar dat je veel overeenkomsten ziet.
(Foto Curioseum, Etsy.com)
Het BOS, afkorting van Book of Shadows oftewel Boek der Schaduwen, is een van de belangrijkste heksenattributen. Het is een boek waarin een heks al haar magisch werk kan bijhouden. In verschillende covens is het nog steeds gebruikelijk dat een nieuw lid na een inwijdingsperiode het boek der schaduwen met de hand overschrijft. Het boek zelf wordt bewaard door de hogepriesteres en alleen mensen die ingewijd zijn, mogen het zien. De rituelen en spreuken kunnen zo worden doorgegeven, maar blijven wel geheim voor de buitenwereld.
Het geloof in goden en godinnen is enorm oud. Misschien wel zo oud als de mens zelf. Toen we nog als jagers en verzamelaars leefden, waren er veel onverklaarbare natuurverschijn-selen waar de mensen ontzag en ook angst voor hadden. Stel jezelf maar eens voor dat alle moderne zaken als huizen, steden en lampen niet bestaan en je met je familie middenin de natuur woont. Hoe indrukwekkend moet het toen zijn geweest als er ’s nachts opeens een dondersbui losbarstte? Met oorverdovende klappen en heldere bliksemschichten. En hoe belangrijk zou vuur wel niet zijn geweest om warm te blijven, eten te bereiden en gevaarlijke roofdieren op afstand te houden? Aan dergelijke natuurkrachten kende de mens geesten of goden toe, om hen een begrijpelijke (menselijke) vorm te geven. Men geloofde dat niet alleen mensen of dieren een ziel hadden, maar dat ook stenen, planten en natuurkrachten bezield waren. Dit wordt ook wel animisme genoemd.
In de vier afgelopen kranten waarin de elementen centraal stonden, schreef ik telkens een artikel over een bijpassend heksenattribuut. Zo past de athame bij lucht, de staf bij vuur, de kelk of ketel bij water en het pentakel bij aarde. De artikelen lees je op mijn blog terug.

De heksenattributen komen samen op het altaar: een tafeltje, kleed of kist waarop je alle rituele voorwerpen uitstalt. Vrijwel alle religies kennen een altaar. Het woord komt van het Latijnse ‘altus’ wat hoog betekent. Het is een tafel van hout of steen waar rituele handelingen worden verricht, vroeger vaak het brengen van offers. Het heksenaltaar is een plek waar je rituelen kunt uitvoeren, maar ook een plek om bijvoorbeeld de seizoenen zichtbaar te maken, tijd voor jezelf te nemen en te mediteren.
Vandaag, op 21 december, is de dag het kortst en de nacht het langst. We vieren het jaarfeest Joel: het lichtfeest. Hoewel het niet koud en guur is, merkte ik de afgelopen weken duidelijk dat het winter is aan hoe kort de dagen zijn. ’s Ochtends vroeg op de fiets in het donker naar mijn werk en aan het eind van de middag in het donker weer terug. Ik geniet dan altijd extra van de lichtjes die iedereen in z’n voortuin heeft opgehangen. Kleine symbooltjes van dat ook in donkere dagen er lichtpuntjes zijn.
Het element aarde wordt op het altaar vaak vertegenwoordigd door het pentakel. Een pentakel is een pentagram met een cirkel er omheen. Het pentagram is een vijfpuntige ster en een van de oudste symbolen ter wereld. Al zeker meer dan 6000 jaar geleden werd dit symbool gebruikt. Je kunt een pentagram tekenen als één ononderbroken lijn. De naam pentagram komt van het Griekse pentagrammon, wat vijf lijnen betekent. De vijf punten staan voor de vijf elementen: lucht, vuur, water, aarde en ether (of geest). Veel heksen dragen een pentagram als symbool voor hun heks-zijn.
Het laatste element dat heksen aanroepen wanneer ze de cirkel trekken is het element aarde. Het is, net als water, een vrouwelijke element en verbonden met de godin. Aarde omvat alle vaste stoffen, alle materie. Het draait om het tastbare en het fysieke. Aarde is een element dat je kunt ervaren in alles om je heen. De grond waarop je loopt, de stoel waarop je zit en het voedsel dat je eet. Aarde staat voor stabiliteit, voor de basis en met beide benen op de grond. Ook geld, rechtspraak, orde en veiligheid horen bij dit element. Aarde is verbonden met het basischakra. Een sterk basischakra zorgt ervoor dat je de wereld met (zelf)vertrouwen tegemoet kunt treden. De vijf zintuigen zijn allemaal verbonden met aarde, omdat het tastbare het mogelijk maakt om te voelen, proeven, ruiken, horen en zien. De sterrenbeelden die bij aarde horen zijn stier, maagd en steenbok.
Bij het element water horen de attributen kelk en ketel en vanwege hun transformerende eigenschappen passen ze ook goed bij het jaarfeest Samhain. Beide voorwerpen staan voor het vrouwelijke en ontvankelijke. De vormen doen denken aan de baarmoeder en ze staan daarom symbool voor vrouwelijke vruchtbaarheid. De ketel en kelk worden in legenden vaak door elkaar gebruikt. De ketel (of cauldron) is naast de bezem een van de bekendste heksenvoorwerpen. Men dacht dat heksen de bezem gebruikten om te vliegen en de ketel om allerlei magische toverdrankjes te maken. Dat is geen heel raar idee, omdat men vroeger ook hun soepen en stoofpotten in grote koperen ketels boven het vuur kookte. De ketel stond daarom voor transformatie: alles wat er rauw ingaat komt er als eetbaar voedsel weer uit. Heksen zouden die transformerende eigenschappen inzetten om drankjes te maken die magische eigenschappen bevatten.
Page 1 of 6